W dobie dynamicznego rozwoju technologii cyfrowych oraz rosnącej liczby fałszywych i manipulacyjnych treści w przestrzeni informacyjnej umiejętność krytycznej oceny informacji staje się jedną z najważniejszych kompetencji współczesnego społeczeństwa. Odpowiedzią na to wyzwanie był projekt „Fejkoodporni” – ogólnopolska inicjatywa edukacyjna zorganizowana przez Forum Młodych Dyplomatów we współpracy z Przedstawicielstwem Komisji Europejskiej w Polsce oraz Ośrodkiem Informacji ONZ w Warszawie. Celem projektu było przeciwdziałanie dezinformacji poprzez edukację młodzieży, rozwijanie kompetencji krytycznego myślenia oraz wzmacnianie bezpieczeństwa w środowisku cyfrowym.
Projekt obejmował szereg działań realizowanych w różnych częściach Polski. Dzięki przeprowadzonym warsztatom edukacyjnym dla uczniów szkół średnich w Warszawie, Poznaniu, Krakowie oraz na Pomorzu, uczestnicy zdobywali praktyczną wiedzę dotyczącą rozpoznawania fałszywych informacji, metod weryfikacji źródeł, identyfikowania technik manipulacji oraz bezpiecznego funkcjonowania w przestrzeni internetowej. Równolegle prowadzona była kampania edukacyjna w mediach społecznościowych, której celem było dotarcie do szerokiego grona młodych odbiorców i zwiększenie świadomości zagrożeń związanych z dezinformacją.
Zwieńczeniem projektu były dwie konferencje zorganizowane w Warszawie oraz we Wrocławiu. Wydarzenia zgromadziły ekspertów, przedstawicieli instytucji publicznych, organizacji pozarządowych, środowiska akademickiego oraz młodzież zainteresowaną tematyką bezpieczeństwa informacyjnego.
Pierwsze wydarzenie „Z widokiem na unijną odporność na dezinformację”, zostało zorganizowana w Domu Europy we Wrocławiu. Spotkanie poprzedziły warsztaty, podczas których uczestnicy zapoznali się z praktycznymi narzędziami służącymi identyfikowaniu i przeciwdziałaniu manipulacjom informacyjnym. Następnie odbył się panel ekspercki poświęcony zagadnieniom FIMI i DIMI w kontekście Unii Europejskiej i Polski, roli instytucji publicznych, samorządów oraz społeczeństwa obywatelskiego w budowaniu odporności informacyjnej, a także współczesnym operacjom wpływu i metodom przeciwdziałania manipulacji informacyjnej.
Konferencja zwieńczająca projekt odbyła się nastepnego dnia w siedzibie Przedstawicielstwa Komisji Europejskiej w Polsce w Warszawie. W wydarzeniu udział wzięli eksperci reprezentujący m.in. Demagoga, NASK, CyberDefence24 oraz ośrodki akademickie.
Pierwszy panel, zatytułowany „Jak działają fake newsy i czemu w nie wierzymy?”, poświęcony był psychologicznym mechanizmom podatności na dezinformację. Uczestnicy dyskusji analizowali procesy poznawcze wpływające na odbiór informacji, omawiali najczęściej wykorzystywane techniki manipulacji oraz przedstawiali praktyczne metody rozwijania krytycznego myślenia i weryfikowania informacji.
Drugi panel „Dezinformacja społeczna jako wyzwanie współczesnych społeczeństw” koncentrował się na wpływie fałszywych informacji na funkcjonowanie społeczeństwa poza sferą polityki. Eksperci zwracali uwagę na długofalowe konsekwencje dezinformacji dla zaufania społecznego, jakości debaty publicznej oraz relacji międzyludzkich. Podkreślano, że dezinformacja stanowi dziś problem wykraczający poza kwestie wyborcze czy geopolityczne, wpływając na codzienne decyzje obywateli i postrzeganie rzeczywistości.
Ostatni panel „Najzimniejsza zima od lat… więc gdzie to globalne ocieplenie?” dotyczył dezinformacji klimatycznej w przestrzeni publicznej i analizie jednego z najdynamiczniej rozwijających się obszarów manipulacji informacyjnej. Eksperci omawiali źródła i mechanizmy rozpowszechniania dezinformacji klimatycznej, wskazywali najczęściej występujące uproszczenia poznawcze oraz analizowali wpływ fałszywych narracji na postawy społeczne wobec zmian klimatu.
Projekt „Fejkoodporni” pokazał, że skuteczne przeciwdziałanie dezinformacji wymaga współpracy instytucji publicznych, organizacji społecznych, ekspertów i środowiska edukacyjnego. Dzięki połączeniu warsztatów, kampanii informacyjnej oraz debat eksperckich możliwe było dotarcie do szerokiego grona odbiorców i umożliwienie im zdobycia wiedzy oraz umiejętności niezbędnych do świadomego poruszania się w świecie informacji. Inicjatywa stanowi ważny wkład w budowanie społeczeństwa odpornego na manipulację, zdolnego do krytycznej analizy treści oraz odpowiedzialnego korzystania z narzędzi cyfrowych.
Forum Młodych Dyplomatów
