rozmowa z Eldor Tulyakov dyrektorem wykonawczym (Executive Director) Development Strategy Center w Taszkencie
Uzbekistan konsekwentnie realizuje ambitny program modernizacji państwa i gospodarki. Cyfryzacja administracji, rozwój sektora prywatnego, zielona transformacja oraz otwarcie na inwestorów zagranicznych mają uczynić kraj jednym z liderów rozwoju w Azji Centralnej. O priorytetach Strategii „Uzbekistan – 2030”, współpracy z Unią Europejską i Polską oraz roli Uzbekistanu w regionie rozmawiamy z Eldorem Tuliakovem, dyrektorem wykonawczym Centrum Strategii Rozwoju Republiki Uzbekistanu.
W ostatnich latach Uzbekistan przeszedł szereg istotnych reform. Którą z nich uważa Pan za najbardziej przełomową dla rozwoju kraju?
Za najbardziej przełomową uznałbym cyfryzację administracji publicznej i usług świadczonych obywatelom. Jeszcze kilka lat temu załatwienie nawet prostej sprawy wymagało wizyt w wielu urzędach, kompletowania dokumentów i długiego oczekiwania. Taki system sprzyjał biurokracji i tworzył przestrzeń dla nadużyć i uznaniowości decyzji.
Dziś większość usług można załatwić online – od składania wniosków i płatności po monitorowanie postępu spraw. Do końca 2025 roku Jednolity Portal Interaktywnych Usług Publicznych oferował około 800 e-usług, podczas gdy w 2017 roku było ich zaledwie 60. Portal zgromadził ponad 12,5 mln użytkowników, a tylko w pierwszych dziewięciu miesiącach 2025 roku zrealizowano za jego pośrednictwem ponad 39 mln usług.
Najważniejsza zmiana nie ma jednak charakteru wyłącznie technologicznego. Cyfryzacja zwiększyła przejrzystość administracji, ograniczyła bezpośredni kontakt obywatela z urzędnikiem i zmieniła filozofię funkcjonowania państwa. Instytucje coraz częściej wymieniają dane między sobą, zamiast wymagać od obywateli wielokrotnego dostarczania tych samych dokumentów. To praktyczna realizacja zasady, że państwo ma służyć obywatelom.
Jakie cele gospodarcze wyznacza Strategia „Uzbekistan – 2030”?
Strategia „Uzbekistan – 2030” ma stworzyć nowoczesną, konkurencyjną gospodarkę opartą na sektorze prywatnym. Do 2030 roku planujemy zwiększyć PKB do ponad 240 mld dolarów, a PKB per capita do ponad 5,8 tys. dolarów, przy zachowaniu stabilności makroekonomicznej i inflacji na poziomie około 5%.
Kluczowe znaczenie mają rozwój przedsiębiorczości, prywatyzacja, poprawa zarządzania spółkami państwowymi oraz realizacja ponad 400 projektów technologicznych i infrastrukturalnych o wartości około 150 mld dolarów. Równolegle rozwijamy przemysł o wysokiej wartości dodanej, zwiększamy eksport i inwestujemy w nowoczesną logistykę oraz infrastrukturę transportową.
Istotnym elementem Strategii są także: cyfryzacja, rozwój usług, rolnictwa i gospodarki regionalnej oraz zielona transformacja. Do 2030 roku odnawialne źródła energii mają odpowiadać za 54% produkcji energii elektrycznej. Fundamentem tych zmian pozostają inwestycje w edukację, ochronę zdrowia, kapitał ludzki oraz sprawne instytucje publiczne.
Jaką rolę odgrywa Centrum Strategii Rozwoju w opracowywaniu i monitorowaniu reform państwowych?
Centrum Strategii Rozwoju stanowi forum dialogu między administracją państwową, środowiskiem eksperckim, społeczeństwem obywatelskim i biznesem. Wspólnie z Agencją Rozwoju Strategicznego i Reform monitorujemy realizację Strategii „Uzbekistan – 2030”, oceniając postępy i skuteczność działań podejmowanych przez poszczególne instytucje.
Nasza praca nie ogranicza się do analizy danych. Organizujemy konsultacje z ekspertami, przedsiębiorcami, organizacjami pozarządowymi i obywatelami, aby identyfikować problemy, których nie pokazują same statystyki. Na tej podstawie przygotowujemy rekomendacje dotyczące usprawnienia wdrażania reform, poprawy koordynacji między instytucjami czy eliminowania barier prawnych i administracyjnych.
Wpływ Centrum wynika przede wszystkim z jakości analiz i wiarygodności przedstawianych propozycji. Naszym zadaniem jest przekładanie doświadczeń społeczeństwa oraz wyników badań na praktyczne rozwiązania, które pomagają zwiększać skuteczność polityki publicznej.
Które sektory gospodarki są dziś najbardziej atrakcyjne dla zagranicznych inwestorów?
Największe możliwości widzę tam, gdzie priorytety rozwojowe Uzbekistanu spotykają się z doświadczeniem, technologiami i kapitałem partnerów zagranicznych.
Jednym z najważniejszych obszarów jest energetyka odnawialna. Strategia „Uzbekistan – 2030” zakłada zwiększenie mocy OZE do 25 tys. MW i wzrost ich udziału w produkcji energii do 54%. Otwiera to szerokie możliwości inwestycji w energetykę słoneczną i wiatrową, magazynowanie energii, modernizację sieci oraz zielone technologie.
Duży potencjał ma również nowoczesny przemysł. Naszym celem jest rozwój produkcji o wysokiej wartości dodanej, dlatego zachęcamy inwestorów do współpracy w sektorach elektrotechnicznym, maszynowym, motoryzacyjnym, chemicznym, farmaceutycznym, tekstylnym i spożywczym.
Istotne szanse stwarza także rolnictwo, zwłaszcza w zakresie nowoczesnych technologii produkcji, przetwórstwa i logistyki żywności. Ważnym kierunkiem pozostaje również rozwój transportu i infrastruktury logistycznej, dzięki którym Uzbekistan może stać się regionalnym centrum handlu i produkcji łączącym Azję Centralną z Europą i Azją.
Rosnące możliwości inwestycyjne widzimy także w sektorze IT, usług cyfrowych, turystyce, ochronie zdrowia, edukacji oraz nowoczesnych usługach finansowych. Atutami Uzbekistanu są młode społeczeństwo, rozwijający się rynek oraz strategiczne położenie w sercu Azji Centralnej.
Jak ocenia Pan perspektywy współpracy gospodarczej i politycznej między Uzbekistanem a Unią Europejską, w tym Polską?
Relacje Uzbekistanu z Unią Europejską rozwijają się bardzo dynamicznie, choć ich potencjał gospodarczy nadal nie jest w pełni wykorzystany. Ważnym krokiem było podpisanie w 2025 roku Umowy o Wzmocnionym Partnerstwie i Współpracy, która tworzy nowe ramy dla dialogu politycznego i współpracy gospodarczej.
Łączy nas wiele wspólnych priorytetów – transformacja energetyczna, cyfryzacja, rozwój infrastruktury, edukacja, praworządność czy zrównoważony rozwój. Uzbekistan oferuje rosnący rynek i atrakcyjne możliwości inwestycyjne, natomiast partnerzy europejscy wnoszą technologie, doświadczenie oraz dostęp do światowych rynków.
Szczególną rolę może odegrać Polska. Jej doświadczenia w modernizacji gospodarki, rozwoju rolnictwa, przetwórstwa spożywczego, przemysłu czy wsparcia małych i średnich przedsiębiorstw są bardzo cenne dla Uzbekistanu. Kolejnym etapem powinno być zwiększenie liczby wspólnych projektów inwestycyjnych, rozwój współpracy biznesowej, naukowej i akademickiej oraz dalsze ograniczanie barier handlowych.
W jaki sposób Uzbekistan inwestuje dziś w młode pokolenie?
Inwestowanie w młode pokolenie jest jednym z fundamentów długofalowej strategii rozwoju Uzbekistanu. To właśnie wiedza, kompetencje i przedsiębiorczość młodych ludzi będą decydować o konkurencyjności naszej gospodarki.
Strategia „Uzbekistan – 2030” przewiduje podnoszenie jakości edukacji na wszystkich poziomach, rozwój współpracy z zagranicznymi uczelniami oraz zwiększenie obecności uzbeckich uniwersytetów w światowych rankingach. Równocześnie państwo finansuje naukę języków obcych, wspiera studia na najlepszych uczelniach zagranicznych i rozwija programy podnoszenia kwalifikacji zawodowych.
Duży nacisk kładziemy również na przedsiębiorczość. Celem jest ograniczenie bezrobocia wśród młodzieży, rozwój kształcenia zawodowego oraz ułatwienie młodym ludziom zakładania własnych firm poprzez dostęp do finansowania, mentoringu i programów wsparcia.
Równolegle rozwijamy ekosystem innowacji – inkubatory przedsiębiorczości, parki technologiczne, programy akceleracyjne oraz instrumenty finansowania startupów. Naszym celem jest stworzenie warunków, w których młodzi ludzie będą mogli przekuwać wiedzę i innowacyjne pomysły w nowoczesne przedsiębiorstwa konkurujące na rynkach międzynarodowych.
Jaką rolę Uzbekistan chce odgrywać w Azji Centralnej i jakie są jego strategiczne cele w polityce zagranicznej?
Azja Centralna pozostaje absolutnym priorytetem polityki zagranicznej Uzbekistanu. Naszym celem jest budowanie regionu opartego na pokoju, wzajemnym zaufaniu, stabilności i wspólnym rozwoju. Wychodzimy z założenia, że żadne państwo regionu nie jest w stanie skutecznie rozwijać się w izolacji, jeśli wspólne wyzwania – dotyczące bezpieczeństwa, transportu, handlu, zasobów wodnych czy energetyki – pozostają nierozwiązane.
Dlatego konsekwentnie wspieramy dialog, dobre stosunki sąsiedzkie i praktyczną współpracę regionalną. Efektem jest dynamiczny rozwój wymiany handlowej, wspólnych projektów inwestycyjnych oraz nowych inicjatyw infrastrukturalnych.
Szczególne znaczenie przywiązujemy do rozwoju międzynarodowych korytarzy transportowych, w tym Transkaspijskiego i Transafgańskiego, które mogą znacząco poprawić połączenia między Azją Centralną, Europą i Azją Południową. Ważnym elementem naszej wizji pozostaje również stabilny i rozwijający się Afganistan, którego bezpieczeństwo ma bezpośredni wpływ na cały region.
Jednocześnie Uzbekistan prowadzi otwartą i pragmatyczną politykę zagraniczną. Nie dążymy do dominacji, lecz chcemy być wiarygodnym partnerem, inicjatorem dialogu i państwem wspierającym rozwiązania korzystne dla wszystkich krajów Azji Centralnej.
Jakie uważa Pan za swoje najważniejsze osiągnięcie i jakie wyzwania stoją jeszcze przed Uzbekistanem?
Największą satysfakcję daje mi możliwość łączenia polityki publicznej z wiedzą ekspercką i doświadczeniami obywateli. Pracując w administracji, parlamencie i obecnie w Centrum Strategii Rozwoju, zawsze starałem się, aby reformy nie pozostawały jedynie zapisami w dokumentach, lecz przekładały się na realną poprawę jakości życia.
Jednym z najważniejszych osiągnięć Centrum jest stworzenie platform dialogu, które łączą administrację, środowisko naukowe, biznes, organizacje społeczeństwa obywatelskiego i partnerów międzynarodowych. Taka współpraca pozwala lepiej identyfikować wyzwania i przygotowywać rozwiązania oparte na analizach oraz rzeczywistych potrzebach społeczeństwa.
Przed Uzbekistanem pozostają jednak ambitne zadania. Kluczowe jest skuteczne wdrażanie reform na poziomie regionalnym i lokalnym, dalsze wzmacnianie instytucji publicznych oraz budowanie profesjonalnej administracji opartej na odpowiedzialności i wysokich kompetencjach.
Równie ważne jest zapewnienie, aby dynamiczny rozwój gospodarczy przynosił korzyści wszystkim grupom społecznym – zwłaszcza ludziom młodym, kobietom i mieszkańcom regionów. Ostatecznym celem jest stworzenie trwałego systemu, w którym decyzje publiczne opierają się na rzetelnych analizach, instytucje działają sprawnie i przejrzyście, a obywatele mają realny wpływ na kierunek rozwoju państwa.
Dziękuje za rozmowę
Ada Krzewicka
Eldor Tulyakov jest dyrektorem wykonawczym (Executive Director) Development Strategy Center w Taszkencie – jednego z najważniejszych uzbeckich ośrodków analitycznych (think tanków), zajmującego się wspieraniem realizacji strategii rozwoju państwa oraz oceną reform publicznych.
